[ପୃଷ୍ଠା ୧] [ଚିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନା: ଏକ ବଜାର ବା ହାଟର ଦୃଶ୍ୟ। ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପନିପରିବା ଓ ଫଳ ଦୋକାନୀ ବସିଛନ୍ତି ଏବଂ ଗ୍ରାହକମାନେ ପରିବା କିଣୁଛନ୍ତି।]
[ପୃଷ୍ଠା ୨]
[ଚିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନା (ଉପର): ଏକ ମାଟି ଘରର ବାରଣ୍ଡାରେ ବାପା ମାଙ୍କଡ଼ ଚଷମା ପିନ୍ଧି ବସିଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦୁଇଟି ଛୋଟ ମାଙ୍କଡ଼ ଛୁଆ ବସି କଥାବାର୍ତ୍ତା ହେଉଛନ୍ତି। ଜଣେ ଛୁଆ ଖାଦ୍ୟ (କାଙ୍କଡ଼ ଝୋଳ) ବିଷୟରେ ଭାବୁଛି।]
ପାଠ-୧
ମାଙ୍କଡ଼ ଖାଇବ କାଙ୍କଡ଼ ଝୋଳ
ମାଙ୍କଡ଼ କହିଲା ବାପାଙ୍କୁ ଦିନେ
କାଙ୍କଡ଼ ଖାଇବି ଭାବିଛି ମନେ
ପାଇଲେ ଟଙ୍କା
ଦୋକାନରୁ କିଣି ଆଣିବି ଲଙ୍କା ॥
କାଙ୍କଡ଼ କାଟି ଜିରାକୁ ବାଟି
ଛୁଙ୍କ ଦେଇ ତୁମେ ଝୋଳ କରିଦେବ
ଲାଗିବ ସୁଆଦ
ଖାଇବି ଚାଟି ॥
[ପୃଷ୍ଠା ୩]
[ଚିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନା (ଉପର): ମାଆ ମାଙ୍କଡ଼ ଶାଢ଼ୀ ପିନ୍ଧି ବସିଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଗରେ ଦୁଇଟି ମାଙ୍କଡ଼ ଛୁଆ ବସି ବହି ଖୋଲି ପାଠ ପଢ଼ୁଛନ୍ତି।]
[ଚିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନା (ମଝି): ଏକ ଘର ଆଗରେ ଥିବା ଅଗଣାରେ ଦୁଇଟି ମାଙ୍କଡ଼ ଛୁଆ ଖେଳୁଛନ୍ତି - ଗୋଟିଏ ଝିଅ ମାଙ୍କଡ଼ ଛୁଆ ମାଟି ପାତ୍ରରେ ଖେଳୁଛି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ଛୁଆ ବଲ୍ ସହିତ ଖେଳୁଛି।]
[ଚିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନା (ତଳ): ମାଙ୍କଡ଼ ପରିବାରର ସମସ୍ତ ଚାରିଜଣ ସଦସ୍ୟ (ବାପା, ମାଆ ଓ ଦୁଇ ଛୁଆ) ତଳେ ଧାଡ଼ି ହୋଇ ବସି ଖାଉଛନ୍ତି।]
ଏତିକି ବେଳକୁ ଡାକିଲେ ମାଆ
ଶୁଣୁଥା’ରେ ପୁଅ କହୁଛି ଯାହା
ବଜାର ଯିବି
ପରିବା, ସଉଦା କିଣି ଆଣିବି ॥
କରି ରୋଷେଇ ଦେବି ଖୁଆଇ
ଅଝଟ ହୁଅନା ଧନସଙ୍ଖାଳି ମୋ’
ପାଠ ପଢ଼ିସାରି
ଖେଳୁଥା’ ଯାଇ ॥
ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଇଁ ସୂଚନା : ଶିକ୍ଷକ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଚିତ୍ରଟିକୁ ଦେଖାଇ ଆଲୋଚନା କରିବେ । ପିଲାମାନଙ୍କୁ କବିତାଟିକୁ ଅଭିନୟ ସହ ଆବୃତ୍ତି କରି ଶୁଣାଇବେ । ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଥମେ ଗାଇବେ ପିଲାମାନେ ତାକୁ ପଛରେ ଗାଇବେ । ଶେଷରେ ଶିକ୍ଷକ ପିଲାଙ୍କ ସହ କବିତା ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବେ ।
[ପୃଷ୍ଠା ୪]
ଅଭ୍ୟାସ
୧. ଆସ କଥା ହେବା ।
(କ) ତୁମେ ଅଝଟ ହେଲେ ତୁମକୁ କିଏ ବୁଝାନ୍ତି ?
(ଖ) ଘରେ ତୁମକୁ ପାଠପଢ଼ାବେଳେ କିଏ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି ?
(ଗ) ବଜାରକୁ ତୁମେ କାହା ସହ ଯାଅ ?
(ଘ) ତୁମେ କେଉଁ କାମରେ ବାପମାଆଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କର ?
(ଙ) ତୁମେ କେଉଁ ସବୁ ସଉଦା ଦୋକାନରୁ ଆଣିଥାଅ ?
୨. ଦେଖ ଓ ଲେଖ ।
ଙ୍କ
ଙ୍ଖ
୩. ଚିତ୍ର ଦେଖି ଖାଲିଘର ପୂରଣ କର ।
[ଚିତ୍ର: କଙ୍କଡ଼ା]
କ ___ ଡ଼ା
[ଚିତ୍ର: ଶଙ୍ଖ]
ଶ ___
[ଚିତ୍ର: ମାଙ୍କଡ଼]
ମା ___ ଡ଼
[ଚିତ୍ର: ପଙ୍ଖା]
ପ ___
[ପୃଷ୍ଠା ୫]
୪. ପଢ଼ ଓ ଲେଖ ।
ନାଲି ଶଙ୍ଖା
ଧଳା ଶଙ୍ଖ
ବଙ୍କୁଲୀ ବାଡ଼ି
ହାତ ପଙ୍ଖା
ଲାଉଡ଼ଙ୍କ
ବଙ୍କା ଆଙ୍କୁଡ଼ି
୫. ତଳେ ଥିବା ଅସଜଡ଼ା ଶବ୍ଦକୁ ସଜାଡ଼ି ଲେଖ ଓ ପଢ଼ ।
ଡ଼ଙ୍କମା =
ଙ୍କଡ଼କା =
ରିଙ୍ଖାଶ =
୬. ତଳ ସାରଣୀରେ ଥିବା ‘ଙ୍କ’ ‘ଙ୍ଖ’ ଯୁକ୍ତାକ୍ଷରକୁ ନେଇ ଶବ୍ଦ ଗଢ଼ ଓ ଲେଖ ।
ଯେପରି : କାଙ୍କଡ଼
| କା | | ଡ଼ | | --- | --- | --- | | | ଙ୍କ | | | ଟ | | ରା |
| ଶ | | | | --- | --- | --- | | | ଙ୍ଖ | | | | | ଡ଼ି |
[ପୃଷ୍ଠା ୬]
[ଚିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନା (ଉପର): ହାତରେ ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାର ନୋଟ୍ (₹୫୦୦ ଓ ₹୧୦୦) ଧରି ଗଣୁଥିବାର ଦୃଶ୍ୟ।]
୭. ଆସ ପଢ଼ିବା ।
କଙ୍କି, ଶଙ୍ଖୁଆ, ଶଙ୍ଖା, ଶଙ୍କର
କାଙ୍କ, ଶୃଙ୍ଖଳା, ଶଙ୍ଖ, ପାଲିଙ୍କି
ବଙ୍କା, ଢାଙ୍କୁଣି, ପଙ୍ଖା, ପଙ୍କଜ
ଢିଙ୍କି, ପଙ୍କ, ସଙ୍ଖୁଡ଼ି
୮. ଆସ ଗାଇବା ।
(କ) ପାଣି ପିଉଥିବ ଛାଣି ।
ଟଙ୍କା ନେଉଥିବ ଗଣି ।
(ଖ) ପଙ୍ଖା ତଳେ ବସି ଶଙ୍ଖା ବିଲେଇ ।
ଶଙ୍ଖା ପାଛିଆକୁ ରହିଛି ଚାହିଁ ।
୯. ପଢ଼ ଓ ଆଲୋଚନା କରି ଉତ୍ତର ଲେଖ ।
(କ) ମାଙ୍କଡ଼ ତା’ ବାପାଙ୍କୁ କ’ଣ କହିଲା ?
ଉତ୍ତର :
(ଖ) ମାଙ୍କଡ଼ ବଜାର ଯାଇ କ’ଣ ଆଣିବ ବୋଲି କହିଲା ?
ଉତ୍ତର :
(ଗ) ଅଝଟ ନ ହୋଇ କ’ଣ କରିବାକୁ ମାଆ କହିଲେ ?
ଉତ୍ତର :
(ଘ) ପାଠପଢ଼ା ସହ ତୁମେ ଘରେ ଆଉ କେଉଁ ସବୁ କାମ କରିଥାଅ ?
ଉତ୍ତର :
(ଙ) ତୁମ ମାଆ ଘରେ କ’ଣ ସବୁ କାମ କରନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର :
[ପୃଷ୍ଠା ୭]
୧୦. ସମାନ ଧ୍ୱନି ଉଚ୍ଚାରଣ ହେଉଥିବା ଶବ୍ଦକୁ ଗାର ଟାଣି ଯୋଡ଼ ।
| ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ | ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ | | --- | --- | | କାଙ୍କଡ଼ | ଡଙ୍କି | | କଙ୍କି | ପଙ୍ଖା | | ଶଙ୍ଖା | ବଙ୍କା | | ଟଙ୍କା | ମାଙ୍କଡ଼ |
[ଚିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନା (ମଝି): ଦୁଇଟି ଛୋଟ ମାଙ୍କଡ଼ ତଳେ ଖେଳୁଛନ୍ତି / କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଛନ୍ତି।]
[ଚିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନା (ତଳ): ଏକାଧିକ ମାଙ୍କଡ଼ ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶରେ ବସି କଦଳୀ ଖାଉଛନ୍ତି।]
୧୧. ଚିତ୍ର ଦେଖ ଓ ଲେଖ ।
[ପୃଷ୍ଠା ୮]
୧୧. ପହଳି ପଢ଼ି ଖାଲି ଘରେ ଉତ୍ତର ଲେଖ ।
(କ)
ମିଠା କଥା କହି କରେ ଆଦର
ତା’ ପାଇଁ ଘର ସରଗପୁର,
ଜନମ ତୁମର ଗରଭୁ ତା’ର
ପାଖରେ ଥିଲେ ସେ’ ନଲାଗେ ଡର ।
[______]
(ଖ)
ଆମରି ହସରେ ତାଙ୍କରି ଖୁସି
ପାଳନ୍ତି ଆମକୁ ସେ’ ହସିହସି,
ମୁଖିଆ ହୋଇ ସେ ଘର ଚଳାନ୍ତି
ସୁଖେ ଦୁଃଖେ ଆମ ପାଖେ ଥାଆନ୍ତି ।
[______]
୧୨. ଖାଇଲେ କିପରି ଲାଗେ ଲେଖ ।
ଯେପରି : ଲଙ୍କା ଖାଇଲେ ରାଗ ଲାଗେ ।
ସେପରି :
କଇଁଆ ___ ଲାଗେ ।
ଗୁଡ଼ ___ ଲାଗେ ।
ଲୁଣ ___ ଲାଗେ ।
୧୩. ତୁମ ପାଇଁ କାମ ।
(କ) ତୁମ ରୋଷେଇ ଘରେ କ’ଣ ସବୁ ଜିନିଷ ଅଛି– ମାଆ ଓ ବାପାଙ୍କୁ ପଚାରି ତାଲିକା କର ।
(ଖ) ମାଆ ତୁମ ପାଇଁ ଯାହା ରୋଷେଇ କରନ୍ତି ଖାତାରେ ଲେଖ ।
(ଗ) ଗୁରୁଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁପ୍ରାୟ ମଣି
ସେବା କରିବ ମନ ଜାଣି ।
(ପିତାମାତାଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଆବୃତ୍ତି କର)
ଶିକ୍ଷକ ଓ ଅଭିଭାବକଙ୍କ ପାଇଁ ସୂଚନା
କ’ଣ ଶିଖିବେ ?
ଭାଷା :
-
‘ଙ୍କ’ ଓ ‘ଙ୍ଖ’ ଯୁକ୍ତାକ୍ଷର ଚିହ୍ନିବେ ।
-
‘ଙ୍କ’, ‘ଙ୍ଖ’ ଯୁକ୍ତାକ୍ଷରକୁ ନେଇ ନୂଆ ଶବ୍ଦ ଗଢ଼ିବେ, ପଢ଼ିବେ ଓ ଲେଖିବେ ।
-
ଚିତ୍ର ଦେଖିବେ । ଚିତ୍ରରେ କ’ଣ ଦେଖୁଛନ୍ତି ଲେଖିବେ ।
-
ପଦ୍ୟକୁ ସ୍ୱର, ତାଳ ସହିତ ଆବୃତ୍ତି କରିବେ ।
-
ପଦ୍ୟର ସରଳ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର କହିବେ ଓ ଲେଖିବେ ।
ପରିବେଶ :
-
ପରିବାରର ବିଭିନ୍ନ ସମ୍ପର୍କ ବିଷୟରେ କହିବେ ।
-
ବାପା, ମାଆ ଓ ଗୁରୁଜନଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରିବେ।
-
କାଙ୍କଡ଼ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପନିପରିବା ବିଷୟରେ କହିବେ ।
-
ଦୋକାନ / ବଜାର / ହାଟରୁ ମିଳୁଥିବା ସଉଦାଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ କହିବେ ।
ଅଭ୍ୟାସ କାର୍ଯ୍ୟ :
-
କଥୋପକଥନ କରିବେ ।
-
‘ଙ୍କ’ ଓ ‘ଙ୍ଖ’ ଧ୍ୱନିର ଠିକ୍ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହ ଶବ୍ଦ ଗଢ଼ିବେ ।
-
ଶବ୍ଦ ପଢ଼ିବେ ଓ ଲେଖିବେ ।
-
ଚିତ୍ରକୁ ବୁଝି ସେ ସମ୍ପର୍କରେ କହିବେ, ଆଲୋଚନା କରିବେ ଓ ଲେଖିବେ ।
-
ଦଳଗତ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅଭ୍ୟାସ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ ।