ଜଳ ହିଁ ଜୀବନ — Key Points
ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠର ଅଧିକାଂଶ ଅଞ୍ଚଳ ଲୁଣିଆ ଜଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ବ୍ୟବହାର ଉପଯୋଗୀ ମଧୁର ଜଳର ପରିମାଣ ଅତି କମ୍ ଅଟେ ।
ରାଜସ୍ଥାନରେ ବର୍ଷାଜଳ ସଂଗ୍ରହ ଓ ଭୂମିତଳ ଜଳ ଭରଣା ପାଇଁ ନିର୍ମିତ ପାରମ୍ପରିକ ଛୋଟ ମାଟି ବନ୍ଧକୁ “ଯୋହଡସ” କୁହାଯାଏ ।
ସମୁଦ୍ର ଜଳକୁ ଶୁଖାଇ ଗୁଜରାଟ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ବ୍ରହ୍ମପୁର ଜିଲ୍ଲାସ୍ଥିତ “ହୁମ୍ମା” ଠାରେ ଲୁଣ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ ।
କାଶ୍ମୀରର ଉଲାର ହ୍ରଦ ଏସିଆର ସର୍ବବୃହତ୍ ମଧୁର ଜଳାଶୟ ଯାହା ନଦୀର ପ୍ରବାହ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ବନ୍ୟା ରୋକିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
ଜଳ ପ୍ରକୃତିରେ କଠିନ (ବରଫ), ତରଳ (ପାଣି) ଏବଂ ଗ୍ୟାସୀୟ (ବାଷ୍ପ) ଭାବେ ତିନୋଟି ଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥାଏ ।
ସୂର୍ଯ୍ୟତାପରେ ଜଳ ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୋଇ ମେଘ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଏବଂ ବର୍ଷା ରୂପେ ଭୂପୃଷ୍ଠକୁ ଫେରିବାର ନିରନ୍ତର ବୃତ୍ତାକାର ଗତିକୁ “ଜଳଚକ୍ର” କୁହାଯାଏ ।
ଭାରତର ସନ୍ତସନ୍ତିଆ ଭୂମିରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବିଲେଇର ପାଦ ପରଦାଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଜଳରେ ସହଜରେ ପହଁରିପାରେ ।
ମଣିପୁରର କେଇବୁଲ୍ ଲାମ୍ଜାଓ ପୃଥିବୀର ଏକମାତ୍ର ଭାସମାନ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ, ଯାହା ସାଙ୍ଗାଇ ହରିଣ ଓ ଭାସମାନ ଦ୍ଵୀପ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ବର୍ଷାଜଳ ମାଟି ଓ ପଥର ସ୍ତର ଦେଇ ଭୂମି ତଳେ ଜମା ହେଲେ ତାହାକୁ ଭୂତଳ ଜଳ କୁହାଯାଏ ।
ଖୋଲା ସ୍ଥାନ, ସୋକ୍ପିଟ୍, ପୋଖରୀ ଓ ବୃକ୍ଷରୋପଣ ବର୍ଷାଜଳକୁ ଭୂମି ତଳେ ପୁନର୍ବାର ଭରଣା ହେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
ସହରର କଂକ୍ରିଟ୍ ଓ ସିମେଣ୍ଟ ରାସ୍ତା ଯୋଗୁଁ ବର୍ଷାଜଳ ମାଟି ଭିତରକୁ ଯାଇ ନ ପାରି ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ହ୍ରାସ ପାଏ ।
ଆରାବଳୀ ପର୍ବତମାଳାରୁ ବାହାରିଥିବା ଲୁଣି ନଦୀ ସମୁଦ୍ରରେ ନ ମିଶି ଗୁଜରାଟର କଚ୍ଛର ରଣ୍ଣ ସନ୍ତସନ୍ତିଆ ଭୂମିରେ ମିଶିଛି ।
ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ହିୱାରେ ବଜାର ଗ୍ରାମ ଉତ୍ତମ ଜଳ ପରିଚାଳନା ଓ ବର୍ଷାଜଳ ଅମଳର ଏକ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ଉଦାହରଣ ଅଟେ ।
ଭାରତର ମହାନଦୀ ଓ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ଏବଂ ନର୍ମଦା ନଦୀ ଆରବ ସାଗରରେ ପଡ଼ିଅଛି ।
ପଦ୍ମ ଓ କଇଁ ପତ୍ରରେ ଥିବା ମହମ ପରି ତେଲିଆ ଆବରଣ ଅଧିକ ଜଳ ପ୍ରବେଶ ରୋକି ଗଛକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖେ ।