ଦଳପତି ପଦ ତୁମକୁ ସାଜେ — Key Points
'ଦଳପତି ପଦ ତୁମକୁ ସାଜେ' କବିତାଟି ବିଶିଷ୍ଟ ଶିଶୁ ସାହିତ୍ୟିକ ଡ. ନଟବର ସାହୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ।
ବନପଥରେ ଉଡ଼ିଯାଉଥିବା କପୋତଦଳ ଖୁଦକଣିକାର ଲୋଭରେ ପଡ଼ି ଶିକାରୀର ଜାଲରେ ଛନ୍ଦି ହୋଇ ବନ୍ଦୀ ହୋଇଗଲେ।
ବିପଦ ସମୟରେ ସମସ୍ତ କପୋତ ଏକମନ ହୋଇ ଜାଲ ସହିତ ଏକାଠି ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ି ନିଜର ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କଲେ।
କପୋତରାଜ ବିପଦରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ନିଜର ବାଲ୍ୟସଖା ତଥା ମୂଷିକରାଜ ହିରଣ୍ୟକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ମାଗିଥିଲେ।
ହିରଣ୍ୟକ ପ୍ରଥମେ ନିଜ ବନ୍ଧୁ କପୋତରାଜଙ୍କ ଜାଲ କାଟିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ ମଧ୍ୟ କପୋତରାଜ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ କହିଥିଲେ।
ଆଶ୍ରିତ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ନିଜ ଜୀବନକୁ ବାଜି ଲଗାଇବା ହିଁ ଜଣେ ଆଦର୍ଶ ଦଳପତିର ପ୍ରକୃତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।
କପୋତରାଜଙ୍କ ମହାନ ତ୍ୟାଗ ଓ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ଦେଖି ହିରଣ୍ୟକ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତ ଦଳପତି ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
କବିତାରେ ବ୍ୟବହୃତ ‘ଉଭା’ ଓ ‘କାବା’ ପରି ଏକା ଧ୍ୱନି ବିଶିଷ୍ଟ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ସମତାନ ଶବ୍ଦ କୁହାଯାଏ।
ବାକ୍ୟରେ କୌଣସି ନାମ ବା ବିଶେଷ୍ୟ ପଦ ବଦଳରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ପଦକୁ ସର୍ବନାମ ପଦ କୁହାଯାଏ।
କ୍ରିୟାପଦର ରୂପ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟଟି ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ କିମ୍ବା ଭବିଷ୍ୟତ କାଳର ବୋଲି ଜଣାପଡ଼ିଥାଏ।
ଅସୁର ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶ୍ୟପୁ ଅମର ହେବା ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ଅନେକ ଚତୁର ସର୍ତ୍ତ ଥିବା ବର ପାଇଥିଲା।
ପିତା ହିରଣ୍ୟକଶ୍ୟପୁଙ୍କ ଭୟ ଓ ଅତ୍ୟାଚାର ସତ୍ତ୍ୱେ ବାଳକ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନିରନ୍ତର ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମ ଜପ କରୁଥିଲେ।
ବିଷଧର ସର୍ପ ଓ ହୋଲିକାର ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ଭକ୍ତ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଭଗବାନଙ୍କ କୃପାରୁ ଅକ୍ଷତ ଭାବେ ରକ୍ଷା ପାଇଲେ।
ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ମଣିଷ ଶରୀର ଓ ସିଂହ ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ନୃସିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଖମ୍ବ ଭିତରୁ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲେ।
ନୃସିଂହ ଭଗବାନ ହିରଣ୍ୟକଶ୍ୟପୁକୁ ବଧ କରି ପ୍ରମାଣ କଲେ ଯେ ଭକ୍ତିର ଶକ୍ତି ଆଗରେ ବାହୁବଳ ଓ ଅହଂକାର ଅତି ତୁଚ୍ଛ।