କଳାମାଣିକରେ — Key Points
‘କଳାମାଣିକରେ’ କବିତାଟି ପ୍ରାଚୀନ ରୀତିଯୁଗର ବିଶିଷ୍ଟ କବି ଅଭିମନ୍ୟୁ ସାମନ୍ତସିଂହାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଏକ ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ୟ।
ଏହି କବିତାଟି କବି ଅଭିମନ୍ୟୁ ସାମନ୍ତସିଂହାରଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାବ୍ୟ ‘ବିଦଗ୍ଧଚିନ୍ତାମଣି’ର ସତଷଠି ଛାନ୍ଦରୁ ସଂଗୃହୀତ ହୋଇଛି।
କବି ଅଭିମନ୍ୟୁ ସାମନ୍ତସିଂହାର ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା ବାଲିଆର ଏକ ସାମନ୍ତ ପରିବାରରେ ୧୭୬୦ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
‘ପ୍ରେମକଳା’, ‘ରସବତୀ’, ‘ସୁଲକ୍ଷଣା’, ‘ବାଘଗୀତ’ ଏବଂ ‘ଚଢ଼େଇଗୀତ’ କବି ଅଭିମନ୍ୟୁ ସାମନ୍ତସିଂହାରଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ରଚନା ଅଟେ।
ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଗୋରୁପଲଙ୍କୁ ଧରି ଫେରିବାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଳମ୍ବ ହେବାରୁ ମାତା ଯଶୋଦାଙ୍କ ମନରେ ଗଭୀର ବ୍ୟାକୁଳତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ଏହି କବିତାରେ ମାତୃହୃଦୟର ଆବେଗଭରା ବାତ୍ସଲ୍ୟ ମମତା ଏବଂ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ସ୍ନେହର ବାସ୍ତବ ଚିତ୍ର ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଛି।
ମାତା ଯଶୋଦା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିଜର ‘ନିଧନ ସଙ୍ଖାଳି’, ‘ଦରିଦ୍ର ପସରା’ ଏବଂ ‘ହୃଦ ରତ୍ନହାରା’ ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରିଛନ୍ତି।
କବିତାରେ ବ୍ୟବହୃତ ‘ଅନ୍ଧଲଉଡ଼ି’ ରୂଢ଼ିଟିର ମୁଖ୍ୟ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଅସହାୟର ଏକମାତ୍ର ସାହା ବା ଆଶ୍ରୟ।
ଯଶୋଦା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିଜର ‘ନୟନ ପ୍ରତିମା’, ‘ଜୀବ ଜୀବନ’ ଏବଂ ‘ସୁଖର ସୀମା’ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
ବୃଦ୍ଧ କାଳର ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ହିଁ ଯଶୋଦାଙ୍କ ହୃଦୟର ସକଳ ଦୁଃଖତାପ ନାଶ କରୁଥିବା ଶୀତଳ ‘ହରିଚନ୍ଦନ’ ଅଟନ୍ତି।
ବାଳକୃଷ୍ଣ ଗୋଟିକା, ଅଧାମ କିମ୍ବା ସର ନ ଖାଇ କେବଳ ଲବଣି ପାଇଁ ନାଚି ନାଚି ଲାଞ୍ଚ ମାଗୁଥିଲେ।
କବିତାରେ ବ୍ୟବହୃତ ‘ଅଧାମ’ ଶବ୍ଦର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରକାର କ୍ଷୀରରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ସୁସ୍ୱାଦୁ ମିଠା ବା ରାବିଡ଼ି।
ଅନ୍ଧାରକୁ ଡରୁଥିବା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଗୋରୁ ଚରାଇବା ପାଇଁ ବନକୁ ଯାଇଥିବାରୁ ମାତା ଯଶୋଦା ଭାଳି ହୋଇ ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କରୁଛନ୍ତି।
ବନରେ ଡାକିନୀ ତଥା ନିଶାଚର ବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଉପଦ୍ରବ ଥିବାରୁ ମାତା ଯଶୋଦା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି।
ପୁତ୍ରକୁ ବନକୁ ଯିବା ପାଇଁ ବାରମ୍ବାର ବାରଣ ନ କରି ଛାଡ଼ିଥିବାରୁ ମାଆ ନିଜକୁ ‘ଡଙ୍କୁଣୀ’ ବୋଲି କହି ଧିକ୍କାର କରିଛନ୍ତି।
ପ୍ରଖର ଝାଞ୍ଜି ଖରାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଝାଳ ବୋହି ସେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ଗଛମୂଳେ ବସିଥିବେ ବୋଲି ମାଆ ଭାବୁଛନ୍ତି।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସାଙ୍ଗରେ କଠାଉ ଓ ଛତା ନ ନେଇଥିବାରୁ ବନରେ ତାଙ୍କ କୋମଳ ପାଦରେ କଣ୍ଟା ଫୁଟିଯିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି।
ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧୁର ବେଣୁଗୀତ ବା ବଂଶୀସ୍ୱନ ଶୁଣା ନ ଯିବାରୁ ଯଶୋଦାଙ୍କ ମନରେ ବ୍ୟସ୍ତତା ଆହୁରି ବଢ଼ିଯାଇଛି।
‘ନିଧନ’ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଗରିବ ଏବଂ ‘ବାରୁଥାଇ’ ଶବ୍ଦର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ମନା କରିବା ବା ବାରଣ କରିବା।
‘ମୃଦୁ’ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କୋମଳ ଏବଂ ‘ନନ୍ଦନ’ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ପୁତ୍ର ବା ସନ୍ତାନ।