ଆମ ଚାରିପାଖରେ ସବୁବେଳେ କିଛି ନା କିଛି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟୁଥାଏ । ବରଫ ତରଳିବା, କାଗଜ ଭାଙ୍ଗି ଖେଳଣା ତିଆରି କରିବା, ଲୁଗା ଶୁଖିବା କିମ୍ବା ଚକ୍ ଗୁଣ୍ଡ କରିବା ଭଳି ଘଟଣାରେ ପଦାର୍ଥର କେବଳ ଆକାର, ଆକୃତି ବା ଅବସ୍ଥାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଥାଏ । ଏହିସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ କୌଣସି ନୂତନ ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ନାହିଁ ଏବଂ ମୂଳ ପଦାର୍ଥଟି ସମାନ ରହେ । ଯେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ପଦାର୍ଥର କେବଳ ଏହିପରି ଭୌତିକ ଧର୍ମଗୁଡ଼ିକ ବଦଳିଥାଏ, ତାହାକୁ ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ ।
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଯେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଏକ ବା ଏକାଧିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୂତନ ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ହୁଅନ୍ତି, ତାହାକୁ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଚୂନପାଣି ମଧ୍ୟକୁ ନିଃଶ୍ୱାସ ବାୟୁ ଫୁଙ୍କିଲେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ ଯୋଗୁଁ ଅଦ୍ରବଣୀୟ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ କାର୍ବୋନେଟ୍ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ପାଣିର ରଙ୍ଗ ଦୁଧିଆ ହୋଇଯାଏ । ସେହିପରି ଭିନେଗାର୍ ସହିତ ଖାଇବା ସୋଡ଼ା ମିଶିଲେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ ବାହାରିବା, ଲୁହା ବାୟୁ ଓ ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସି କଳଙ୍କି (ଆଇରନ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍) ଧରିବା ଏବଂ ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଫିତା ଜଳି ଧଳା ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍ ପାଉଡ଼ରରେ ପରିଣତ ହେବା ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଉଦାହରଣ ଅଟେ ।
ଅମ୍ଳଜାନ ସହ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ପଦାର୍ଥ ଜଳିବା ଓ ତାପ ବା ଆଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଦହନ କୁହାଯାଏ । ଦହନ ପାଇଁ ଇନ୍ଧନ, ଅମ୍ଳଜାନ ଏବଂ ସେହି ପଦାର୍ଥର ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳନ ତାପମାତ୍ରା ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ । ଜଳୁଥିବା ମହମବତୀରେ ମହମ ତରଳିବା ଏକ ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ମହମ ବାଷ୍ପ ଜଳିବା ଏକ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଟେ । ଯେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପରେ ପଦାର୍ଥର ମୂଳ ଅବସ୍ଥା ଫେରିପାଇ ହୁଏ, ତାହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ (ଯେପରି ବରଫରୁ ଜଳ) ଏବଂ ଯେଉଁଥିରେ ମୂଳ ଅବସ୍ଥା ଫେରିପାଇ ହୁଏ ନାହିଁ, ତାହାକୁ ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ (ଯେପରି ପନିପରିବା କାଟିବା ବା କାଠ ଜଳିବା) କୁହାଯାଏ ।
ପ୍ରକୃତିରେ ଶିଳାର ଭୌତିକ ଓ ରାସାୟନିକ ଅବକ୍ଷୟ ଘଟି ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷରେ ମୃତ୍ତିକା ଗଠିତ ହୁଏ । ପବନ ଓ ଜଳସ୍ରୋତ ଦ୍ୱାରା ମାଟି ତଥା ଶିଳାଗୁଣ୍ଡ ଅନ୍ୟତ୍ର ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହେବା (କ୍ଷୟ) ଏକ ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଟେ । ଖାଦ୍ୟ ରନ୍ଧନ ଓ କମ୍ପୋଷ୍ଟ ଖତ ତିଆରି ଆମ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଅତ୍ୟଧିକ ଇନ୍ଧନ ଦହନ ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ କରିଥାଏ ।