ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ — Key Points
ଗୋଟିଏ ଦେଶ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦେଶର ଅଞ୍ଚଳ ଅଧିକାର କରି ସେଠାରେ ରାଜନୈତିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ଉପନିବେଶବାଦ କୁହାଯାଏ।
୧୪୯୮ ମସିହାରେ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ ନାବିକ ଭାସ୍କୋଡାଗାମାଙ୍କ କାଲିକଟରେ ପଦାର୍ପଣ ଭାରତରେ ୟୁରୋପୀୟ ଉପନିବେଶୀକରଣର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥିଲା।
୧୭୪୧ ମସିହାର କୋଲାଚେଲ ଯୁଦ୍ଧରେ ଟ୍ରାଭାଙ୍କୋରର ରାଜା ମାର୍ଥାଣ୍ଡ ବର୍ମା ଡଚ୍ ସେନାକୁ ପରାସ୍ତ କରି ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ କରିଥିଲେ।
ବ୍ରିଟିଶ ଓ ଫରାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା କର୍ଣ୍ଣାଟ ସମର ଫଳରେ ଭାରତରେ ଫରାସୀ ଉପନିବେଶ କେବଳ ପଣ୍ଡିଚେରୀ ଓ କେତେକ ସୀମିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହିଗଲା।
୧୭୫୭ ମସିହାର ପଲାସୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ରିଟିଶ ଇଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ ନବାବ ସିରାଜ-ଉଦ୍-ଦୌଲାଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରି ବଙ୍ଗଳାରେ ରାଜନୈତିକ କ୍ଷମତା ଅକ୍ତିଆର କରିଥିଲା।
ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧୀନସ୍ଥ କରିବା ପାଇଁ ଇଂରେଜମାନେ ‘ସାମନ୍ତ ସନ୍ଧି’ ଏବଂ ‘ରାଜସ୍ୱତ୍ୱ ଲୋପ ନୀତି’ ଭଳି କୂଟନୀତି ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିଲେ।
କମ୍ପାନୀର କଠୋର ରାଜସ୍ୱ ନୀତି ଯୋଗୁଁ ୧୭୭୦ ମସିହାର ବଙ୍ଗଳା ମହାଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ପ୍ରାୟ ଏକ କୋଟି ଲୋକ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ।
ଦାଦାଭାଇ ନାରୋଜୀ ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକରେ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ଦ୍ୱାରା ଭାରତରୁ ହେଉଥିବା ବିପୁଳ ସମ୍ପତ୍ତି ଶୋଷଣ ତଥା ହରଣ ବିଷୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ।
ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ ନୀତି ଭାରତର ପାରମ୍ପରିକ ବସ୍ତ୍ରଶିଳ୍ପକୁ ଧ୍ୱଂସ କରି ବୁଣାକାର ଓ କାରିଗରମାନଙ୍କୁ କୃଷି ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ କରାଇଥିଲା।
୧୮୩୫ ମସିହାର ମାକଲେଙ୍କ ଶିକ୍ଷାନୀତି ଅନୁସାରେ ଇଂରେଜମାନେ ନିଜ ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଭାରତରେ ପାରମ୍ପରିକ ଶିକ୍ଷା ବଦଳରେ ଇଂରାଜୀ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଚଳନ କଲେ।
ଭାରତରେ ରେଳପଥ ଓ ଟେଲିଗ୍ରାଫର ବିକାଶ ମୁଖ୍ୟତଃ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କର କଞ୍ଚାମାଲ ସଂଗ୍ରହ ତଥା ସାମରିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ହୋଇଥିଲା।
ବ୍ରିଟିଶ ଶୋଷଣ ବିରୋଧରେ ଛୋଟନାଗପୁରରେ କୋହ୍ଲ ବିଦ୍ରୋହ ଏବଂ ସିଧୁ ଓ କାହ୍ନୁ ମୁର୍ମୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଐତିହାସିକ ସାନ୍ତାଳ ସଂଗ୍ରାମ ସଂଗଠିତ ହୋଇଥିଲା।
୧୮୧୭ ମସିହାରେ ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ସଂଗଠିତ ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ ଇଂରେଜ ଶାସନ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକ ମହାନ ସଶସ୍ତ୍ର ଜନଆନ୍ଦୋଳନ ଥିଲା।
୧୯୪୨ ମସିହାରେ କୋରାପୁଟର ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡିଠାରେ ପୋଲିସ ଗୁଳିଚାଳନାରେ ବହୁ ସାହସୀ ଜନଜାତି ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଶହୀଦ ହୋଇଥିଲେ।
୧୮୫୭ ମସିହାର ମହାନ ବିଦ୍ରୋହ ପରେ ୧୮୫୮ରେ ଇଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ ଶାସନର ଅନ୍ତ ଘଟି ଭାରତ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ବ୍ରିଟିଶ ରାଜ୍ ଅଧୀନକୁ ଆସିଲା।