ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବନଗମନ ପରେ ଭରତ ତାଙ୍କୁ ସସମ୍ମାନେ ଅଯୋଧ୍ୟା ଫେରାଇ ଆଣିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଭାଇ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁମନ୍ତ ଓ ଚତୁରଙ୍ଗ ସୈନ୍ୟବାହିନୀଙ୍କ ସହ ଚିତ୍ରକୂଟ ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। ବାଟରେ ସେ ଶୃଙ୍ଗବେରପୁରଠାରେ ଶବରରାଜା ଗୃହକଙ୍କୁ ଭେଟିଲେ। ଶ୍ରୀରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ମାତା ସୀତା କିପରି ବୃକ୍ଷମୂଳରେ ଶୋଇ ଫଳମୂଳ ଖାଇ ଦିନ କାଟୁଥିଲେ, ତାହା ଦେଖି ଓ ଶୁଣି ଭରତଙ୍କ ମନ ଗଭୀର ଶୋକରେ ଭରିଗଲା। ପରେ ସେମାନେ ଭରଦ୍ୱାଜ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ବିଶ୍ରାମ ନେଇ ତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଗୃହକଙ୍କ ମାର୍ଗଦର୍ଶନରେ ଚିତ୍ରକୂଟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ କୋଳାହଳ ଓ ଧୂଳିପଟଳ ଦେଖି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭାବିଥିଲେ ଯେ ଭରତ ବୋଧହୁଏ ରାଜ୍ୟ ଅଧିକାର କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି। ମାତ୍ର ଶ୍ରୀରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରି ଭରତଙ୍କ ନିଷ୍କପଟ ଭ୍ରାତୃପ୍ରେମ ଉପରେ ଅତୁଟ ବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରକଟ କଲେ। ଭରତ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ତାଙ୍କ ପାଦତଳେ ପଡ଼ି ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ବାଦ ଜଣାଇଲେ। ଏହି ଦାରୁଣ ବାର୍ତ୍ତା ଶୁଣି ସମସ୍ତେ ଶୋକବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ବିଳାପ କଲେ ଓ ନଦୀତଟରେ ପିତୃତର୍ପଣ ସମାପନ କଲେ।
ଭରତ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଅଯୋଧ୍ୟାର ଯୋଗ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ବୋଲି କହି ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିବା ପାଇଁ ବାରମ୍ବାର ବିନମ୍ର ନିବେଦନ କଲେ। କୁଳଗୁରୁ ବଶିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଫେରିଯିବା ପାଇଁ ବୁଝାଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀରାମ ପିତୃସତ୍ୟ ପାଳନକୁ ନିଜର ପରମ ଧର୍ମ ମନେକରି ଚଉଦ ବର୍ଷର ବନବାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଯୋଧ୍ୟା ଫେରିବାକୁ ଦୃଢ଼ତାର ସହ ମନା କଲେ। ଶେଷରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଆଦେଶକ୍ରମେ ଭରତ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧି ଭାବରେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିବା ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ।
ଭରତ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପବିତ୍ର ପାଦୁକା ଯୁଗଳକୁ ମସ୍ତକରେ ଧାରଣ କରି ଅଯୋଧ୍ୟା ଫେରିଆସିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ରାଜଭୋଗ ଓ ବିଳାସ ତ୍ୟାଗ କରି ନଗର ବାହାରେ ଥିବା ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରେ ତପସ୍ୱୀ ବେଶରେ ରହିଲେ। ସେଠାରେ ରାଜସିଂହାସନ ଉପରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ପାଦୁକାକୁ ସ୍ଥାପନ କରି ସେ ନ୍ୟାୟ ଓ ଧର୍ମପୂର୍ବକ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା କଲେ। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ଭରତଙ୍କ ଅନାବିଳ ଭ୍ରାତୃଭକ୍ତି, ତ୍ୟାଗ, ନିସ୍ୱାର୍ଥପରତା ଏବଂ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଅଟଳ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠାର ଏକ ମହାନ ଆଦର୍ଶ ପ୍ରଦାନ କରେ।