ହଳଦିବସନ୍ତ ଏକ ମଧୁର ସ୍ୱରର ଗାୟକ ପକ୍ଷୀ। ସେ ଆମ୍ବଗଛର ଡାଳରେ ବସା ବାନ୍ଧି ଅଣ୍ଡା ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ବୁଢ଼ା ମାଙ୍କଡ଼ ବାରମ୍ବାର ଡାଳରେ ଡେଇଁ ତା'ର ବସା ଭାଙ୍ଗିଦେଉଥିଲା। ତିନିଥର ବସା ଭାଙ୍ଗିଯିବାରୁ ହଳଦିବସନ୍ତ ଓ ତା'ର ସାଥୀ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଭୟ ଥିଲା, ବସା ନ ହେଲେ ସମୟରେ ଅଣ୍ଡା ଦେଇ ଛୁଆ ପାଳିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଡାମରାକୁଆ ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଶୁଣି ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଆଗେଇ ଆସିଲା। ସେ କହିଲା, ଅନ୍ୟାୟ ସହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଗଙ୍ଗେଇ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଲା। ସେ ପ୍ରକୃତିର ସୁନ୍ଦର ପରିବେଶ ଦେଖି ହଳଦିବସନ୍ତକୁ ଗୀତ ଗାଇବାକୁ କହିଲା। ଏହି ସମୟରେ ବଗ ଆସି ହଳଦିବସନ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ବିଦେଶୀ ବୋଲି ଅପମାନ କଲା। ହଳଦିବସନ୍ତ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କହିଲା ଯେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ତା'ମାନଙ୍କ ଜନ୍ମଭୂମି ଏବଂ ସେମାନେ କାହାକୁ ପର ଭାବନ୍ତି ନାହିଁ।
କଜଳପାତି ମଧ୍ୟସ୍ଥ ହୋଇ ମାଙ୍କଡ଼କୁ ବୁଝାଇଲା, କିନ୍ତୁ ତା'ର ଗର୍ବ ଓ ଅହଙ୍କାର କମିଲା ନାହିଁ। ତେଣୁ ମାମଲା ରାଜାଙ୍କ ଦରବାରକୁ ଗଲା। କାଉ ହଳଦିବସନ୍ତ ପକ୍ଷରେ ଯୁକ୍ତି ଦେଇ ମାଙ୍କଡ଼କୁ ଦୋଷୀ ପ୍ରମାଣ କଲା। ରାଜା ପ୍ରଥମେ ମାଙ୍କଡ଼କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ କହିଲେ। କିନ୍ତୁ ଲାଞ୍ଚ ଭାବେ ରଖାଯାଇଥିବା ପାତିଲା ପଣସ ଦେଖି ତା'ର ମନ ବଦଳିଗଲା। ସେ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବରେ ହଳଦିବସନ୍ତକୁ ଦୋଷୀ କରିଦେଲେ।
ଘରଚଟିଆ ଏହି ଲାଞ୍ଚର ଖବର ଜଣାଇବା ପରେ ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀ ଏକତ୍ର ହେଲେ। ସେମାନେ ଅନ୍ୟାୟୀ ରାଜା ଓ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବିପ୍ଳବ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ଶାସନରୁ ହଟାଇଦେଲେ। ଏହି ଗପର ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି—ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହେଲେ ଅତ୍ୟାଚାରୀ ଓ ଦୁର୍ନୀତିଗ୍ରସ୍ତ ଶାସକଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରାଯାଇପାରେ।