ମାତୃଭୂମି — Key Points
'ମାତୃଭୂମି' କବିତାଟି ସ୍ୱଭାବକବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ 'ଅର୍ଘ୍ୟଥାଳି' କବିତା ସଂକଳନରୁ ଆନୀତ।
ଏହି କବିତାଟି ୧୯୧୪ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ପ୍ରଥମ କରି 'ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ' ପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା।
ସ୍ୱଭାବକବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର ୧୮୬୨ ମସିହା ଶ୍ରାବଣ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ତିଥିରେ ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ବରପାଲିଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ବାଳକଟି ଶୈଶବରେ ପଡ଼ୋଶୀ ଘରକୁ ବୁଲିଯାଇ ସେସବୁକୁ ନିଜ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କର ଘର ବୋଲି ଜାଣିଥାଏ।
ନିଜ ପଡ଼ାରୁ ଅନ୍ୟ ପଡ଼ାକୁ ଗଲାବେଳେ ବାଳକଟି ପଡ଼ୋଶୀ ପଡ଼ାକୁ ଆପଣାର ବୋଲି ମନେକରେ।
ଅନ୍ୟ ଗ୍ରାମକୁ ଗଲାବେଳେ ବାଳକଟି ନିଜ ଗ୍ରାମର ନଦୀ, ପୁଷ୍କରିଣୀ ଓ ବଗିଚାକୁ ଆପଣାର ମଣି ଭଲପାଏ।
ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ଭ୍ରମଣ କଲାବେଳେ ମଣିଷ ନିଜ ରାଜା ତଥା ରାଜ୍ୟବାସୀଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠପଣର ଗୁଣଗାନ କରିଥାଏ।
ନିଜ ରାଜ୍ୟର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ପରିବେଶ ଭଲ ଏବଂ ତାହା ହିଁ ସକଳ ସୁଖର ଆକର ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
ଦେଶାନ୍ତର ଯିବା ସମୟରେ ମଣିଷ ନିଜ ଜନ୍ମଭୂମି ବା ଦେଶକୁ ସ୍ୱର୍ଗଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ବୁଝିଥାଏ।
ଜ୍ଞାନୋଦୟ ହେଲେ ମଣିଷ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପିତା ଜାଣି ସମଗ୍ର ମାନବ ସମାଜକୁ ସହୋଦର ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରେ।
ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଯେତେ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କର ଉପକାର କରେ, ସେ ବିଶ୍ୱପତିଙ୍କର ସେତେ ଯୋଗ୍ୟ ସନ୍ତାନ ବିବେଚିତ ହୁଏ।
ଏହି କବିତାରେ ମଣିଷର ଚେତନା ନିଜ ଘରଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ କ୍ରମଶଃ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛି।
ଯାହା ହୃଦୟରେ ମାତୃଭୂମି ଓ ମାତୃଭାଷା ପ୍ରତି ମମତା ନାହିଁ, ତାକୁ ଜ୍ଞାନୀ ନୁହେଁ ବରଂ ଅଜ୍ଞାନ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ଏହି କବିତାରେ କବି ମାତୃଭୂମି ପ୍ରୀତି ସହିତ ବିଶ୍ୱଭ୍ରାତୃତ୍ୱ ବା 'ବସୁଧୈବ କୁଟୁମ୍ବକମ୍' ଭାବନାର ପ୍ରଚାର କରିଛନ୍ତି।
ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ସଭ୍ୟତାର ବାହ୍ୟ ଚାକଚକ୍ୟରେ ପଡ଼ି ନିଜ ଭାଷା ଓ ଜାତିକୁ ହୀନ ମନେ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ କବି ନିନ୍ଦା କରିଛନ୍ତି।