• ଅଣୁବୀକ୍ଷଣ ଯନ୍ତ୍ର ବିନା ଖାଲି ଆଖିରେ ଦେଖାଯାଉନଥିବା ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଅଣୁଜୀବ କୁହାଯାଏ।

  • ଅଣୁଜୀବ ପାଣି, ମାଟି, ବାୟୁ, ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଜୀବମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ମିଳିଥାନ୍ତି।

  • ରବର୍ଟ ହୁକ୍ କର୍କର କୋଷ ଦେଖି ପ୍ରଥମେ କୋଷ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ।

  • ଆଣ୍ଟୋନି ଭାନ୍ ଲିଉୱିନହକ୍ ବୀଜାଣୁ ଦେଖିଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଅଣୁଜୀବ ବିଜ୍ଞାନର ଜନକ କୁହାଯାଏ।

  • କୋଷ ହେଉଛି ଜୀବନର ମୌଳିକ ଏକକ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବ କୋଷରେ ଗଠିତ।

  • କୋଷର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି କୋଷଝିଲ୍ଲୀ, କୋଷଜୀବକ ଏବଂ ନ୍ୟଷ୍ଟି।

  • କୋଷଝିଲ୍ଲୀ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପଦାର୍ଥକୁ ଭିତରକୁ ନେଇ ଅଦରକାରୀ ପଦାର୍ଥକୁ ବାହାର କରେ।

  • କୋଷଜୀବକରେ ଅଧିକାଂଶ ଜୀବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଘଟେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଉପାଦାନ ରହିଥାଏ।

  • ନ୍ୟଷ୍ଟି କୋଷର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଓ ବୃଦ୍ଧିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ।

  • ଉଦ୍ଭିଦକୋଷର କୋଷଭିତ୍ତି ଦୃଢ଼ତା ଦିଏ, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାଣୀକୋଷରେ ସାଧାରଣତଃ କୋଷଭିତ୍ତି ନଥାଏ।

  • ହରିତଲବକରେ ଥିବା କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍ ଉଦ୍ଭିଦକୁ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

  • ଉଦ୍ଭିଦକୋଷର ରସଧାନୀ ପଦାର୍ଥ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ସହିତ କୋଷର ଆକୃତି ବଜାୟ ରଖେ।

  • ଜୀବ ଶରୀରର ସଂଗଠନର କ୍ରମ ହେଉଛି କୋଷ, ତନ୍ତୁ, ଅଙ୍ଗ, ଅଙ୍ଗସଂସ୍ଥା ଏବଂ ଜୀବ।

  • ବୀଜାଣୁ ଓ ଏମିବା ଏକକୋଷୀ, କିନ୍ତୁ କିଛି କବକ ଓ ଶୈବାଳ ବହୁକୋଷୀ ହୋଇଥାନ୍ତି।

  • ବୀଜାଣୁରେ ସୁଗଠିତ ନ୍ୟଷ୍ଟି ନଥାଏ, ବରଂ ନ୍ୟୁକ୍ଲିଅଏଡ୍ ଅଞ୍ଚଳ ଥାଏ।

  • ଭୂତାଣୁ ଅଣକୋଷୀ ଏବଂ ଜୀବନ୍ତ କୋଷ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ମାତ୍ର ବହୁଗୁଣିତ ହୁଏ।

  • କବକ ଓ ବୀଜାଣୁ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁକୁ ବିଘଟିତ କରି ଖତ ତିଆରି କରନ୍ତି ଏବଂ ପରିବେଶ ସ୍ୱଚ୍ଛ ରଖନ୍ତି।

  • ଇଷ୍ଟ ଚିନିକୁ ବିଘଟନ କରି ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଉତ୍ପାଦନ କରେ, ତେଣୁ ରୁଟି ଓ କେକ୍ ଫୁଲିଯାଏ।

  • ଲାକ୍ଟୋବାସିଲସ୍ କ୍ଷୀରର ଲାକ୍ଟୋଜ୍‌କୁ କିଣ୍ବନ କରି ଲାକ୍ଟିକ୍ ଅମ୍ଳ ତିଆରି କରେ, ତେଣୁ ଦହି ଖଟା ହୁଏ।

  • ରାଇଜୋବିୟମ୍ ଡାଲିଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦର ଚେରଗଣ୍ଠିରେ ରହି ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ଯବକ୍ଷାରଜାନକୁ ଉଦ୍ଭିଦଉପଯୋଗୀ କରେ।