ଚାପ, ବାୟୁ ପ୍ରବାହ ଓ ଝଡ଼ ବାତ୍ୟା — Key Points
କୌଣସି ପୃଷ୍ଠର ପ୍ରତି ଏକକ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଉପରେ ଲମ୍ବ ଭାବରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତ ବଳକୁ ଚାପ କୁହାଯାଏ।
ଚାପର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ (SI) ଏକକ ହେଉଛି ନ୍ୟୁଟନ୍/ବର୍ଗ ମିଟର (N/m²) ବା ପାସ୍କାଲ୍ (Pa)।
ବଳ ପ୍ରୟୋଗ ହେଉଥିବା କ୍ଷେତ୍ରଫଳ କମିଲେ ଚାପ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ବଢ଼ିଲେ ଚାପ ହ୍ରାସ ପାଏ।
ପାତ୍ରରେ ଥିବା ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଚାପ ଏହାର ସ୍ତମ୍ଭର ଉଚ୍ଚତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।
ତରଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସୀୟ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ପାତ୍ରର ତଳଦେଶ ସହିତ ଏହାର ସମସ୍ତ କାନ୍ଥ ଉପରେ ସବୁ ଦିଗରେ ଚାପ ପକାନ୍ତି।
ପୃଥିବୀର ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଥିବା ବାୟୁ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରଯୁକ୍ତ ଚାପକୁ ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ଚାପ କୁହାଯାଏ।
ବାୟୁଚାପର ବ୍ୟବହାରିକ ଏକକ ହେଉଛି ମିଲିବାର (mb) ବା ହେକ୍ଟୋପାସ୍କାଲ୍ (hPa), ଯାହାର ମୂଲ୍ୟ ୧୦୦ Pa ସହିତ ସମାନ।
ବାୟୁ ସର୍ବଦା ଉଚ୍ଚ ବାୟୁଚାପ ଅଞ୍ଚଳରୁ କମ୍ ବାୟୁଚାପ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳ ଆଡ଼କୁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥାଏ।
ଦୁଇଟି ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁଚାପର ପାର୍ଥକ୍ୟ ଯେତେ ଅଧିକ ହୁଏ, ସେଠାରେ ବାୟୁର ପ୍ରବାହ ବେଗ ସେତେ ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ।
ବାୟୁର ବେଗ ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ବାୟୁର ଚାପ ହ୍ରାସ ପାଇଥାଏ।
ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ଜଳବିନ୍ଦୁ ଏବଂ ବରଫ କଣିକା ମଧ୍ୟରେ ଘର୍ଷଣ ଘଟି ସ୍ଥିର ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଚାର୍ଜ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
ମେଘ କିମ୍ବା ଭୂମି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବିପରୀତ ଚାର୍ଜଗୁଡ଼ିକର ଆକସ୍ମିକ ସଂଘର୍ଷ ଯୋଗୁଁ ବିଜୁଳି ଓ ବଜ୍ରପାତ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
କୋଠାଘରକୁ ବଜ୍ରପାତର ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭାବରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ବିଜୁଳି ପରିବାହୀ ଦଣ୍ଡ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ।
ଘୂର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟାର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳରେ ଥିବା ସର୍ବନିମ୍ନ ଚାପ ବିଶିଷ୍ଟ ଶାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ବାତ୍ୟାର ଆଖି କୁହାଯାଏ।
ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ (IMD) ଉପଗ୍ରହ ସହାୟତାରେ ବାତ୍ୟାର ସଠିକ୍ ପୂର୍ବାନୁମାନ କରି ଧନଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିଥାଏ।