କୌଣସି ପୃଷ୍ଠର ପ୍ରତି ଏକକ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଉପରେ ଲମ୍ବ ଭାବରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତ ବଳକୁ ଚାପ କୁହାଯାଏ। ବଳ ପ୍ରୟୋଗ ହେଉଥିବା କ୍ଷେତ୍ରଫଳ କମିଲେ ଚାପ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ବଢ଼ିଲେ ଚାପ ହ୍ରାସ ପାଏ। ଏହି କାରଣରୁ ମୁନିଆଁ କଣ୍ଟା ବାଡ଼େଇବା କିମ୍ବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଛୁରୀରେ ପନିପରିବା କାଟିବା ସହଜ ହୋଇଥାଏ। ଚାପର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ (SI) ଏକକ ହେଉଛି ନ୍ୟୁଟନ୍/ବର୍ଗ ମିଟର ବା ପାସ୍କାଲ୍ (Pa)। କଠିନ ବସ୍ତୁ ଭଳି ତରଳ ଓ ଗ୍ୟାସୀୟ ପଦାର୍ଥ ମଧ୍ୟ ପାତ୍ରର ତଳଭାଗ ତଥା କାନ୍ଥ ଉପରେ ସବୁ ଦିଗରେ ଚାପ ପକାନ୍ତି। ତରଳ ପଦାର୍ଥର ଚାପ ଏହାର ସ୍ତମ୍ଭର ଉଚ୍ଚତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ପାଣି ଟାଙ୍କିକୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ରଖାଯାଏ ଏବଂ ନଦୀବନ୍ଧର ତଳଦେଶକୁ ପ୍ରଶସ୍ତ କରାଯାଏ।
ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ବାୟୁ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରଯୁକ୍ତ ଚାପକୁ ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ଚାପ କୁହାଯାଏ। ବାୟୁ ସର୍ବଦା ଉଚ୍ଚ ଚାପ ଅଞ୍ଚଳରୁ ନିମ୍ନ ଚାପ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ଯାହା ଫଳରେ ପବନ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ସ୍ଥଳଭାଗ ଓ ଜଳଭାଗ ମଧ୍ୟରେ ତାପମାତ୍ରା ତଥା ଚାପର ପାର୍ଥକ୍ୟ ହେତୁ ସମୁଦ୍ର ବାୟୁ ଓ ସ୍ଥଳ ବାୟୁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥାଏ। ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ବାୟୁର ବେଗ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ବାୟୁଚାପ ହ୍ରାସ ପାଏ। ଏହି କାରଣରୁ ପ୍ରବଳ ଝଡ଼ ପବନ ବହିବା ସମୟରେ ଘର ଛାତ ଉପରେ ଲଘୁଚାପ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ଦୁର୍ବଳ ଛାତଗୁଡ଼ିକ ଉଡ଼ିଯାଏ।
ଉଷ୍ମ ଓ ଆର୍ଦ୍ର ବାୟୁ ହାଲୁକା ହୋଇ ଉପରକୁ ଉଠିବା ପରେ ଘନୀଭୂତ ହୋଇ ମେଘ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବଳ ପବନ ଯୋଗୁଁ ଜଳବିନ୍ଦୁ ଓ ବରଫ କଣିକାର ଘର୍ଷଣ ଘଟି ସ୍ଥିର ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଚାର୍ଜ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଓ ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଚାର୍ଜ ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷ ଘଟିଲେ ତୀବ୍ର ଆଲୋକର ଝଲକ ସହ ବିଜୁଳି ଏବଂ ଘଡ଼ଘଡ଼ି ବା ବଜ୍ରପାତ ହୁଏ। କୋଠାବାଡ଼ିକୁ ଏହାର କ୍ଷତିରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ବିଜୁଳି ପରିବାହୀ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ସେହିପରି ଉଷ୍ମ ସମୁଦ୍ର ଜଳ ଉପରେ ସୃଷ୍ଟ ଅତି ନିମ୍ନଚାପ କେନ୍ଦ୍ର ଚାରିପାଖରେ ପୃଥିବୀର ଆବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ବାୟୁ ପ୍ରବଳ ବେଗରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରି ଘୂର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ (IMD)ର ସଠିକ୍ ପୂର୍ବାନୁମାନ ଓ ନିରାପଦ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ଵାରା ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟରୁ ବହୁ ଧନଜୀବନ ରକ୍ଷା କରାଯାଇପାରୁଛି।